Duitse maatregelen

Represailles van de Duitse bezetter op liquidaties vanuit het verzet.

Aktion silbertanne:

In 1943 pleegden Nederlandse verzetsstrijders een grote reeks van aanslagen op verschillende collaborateurs. Naast diverse personen, die maar op relatief kleine schaal collaboreerden, werd ook een aantal kopstukken van “nationaalsocialistisch” Nederland doel van deze moordacties. Ook de Nederlandse bevelhebber en medeoprichter van het Nederlandse Vrijwilligerslegioen, Generaal Seyffardt werd door dit noodlot getroffen. De liquidaties lieten de Duitse bezetter en de Nederlandse Collaborerende beweging dan ook niet onberoerd. Hohere SS und Polizeifuhrer Hans Rauter en de Germaanse SS in Nederland, onder leiding van Henk Feldmeijer pleitten voor represailles en die kregen zij met uitvoering van AKTION SILBERTANNE.

Rauter en Feldmijer zochten beide al enige tijdnaar een passend antwoord op de toegenomen activiteiten van de Nederlandse illegaliteit. Beide heren hadden reeds vroeg hun voorkeur uitgesproken voor het uitvoeren van executies op anti-Duitse Nederlanders. Ondanks de grote regelmaat waarbij NSB’ers in 1943 het slachtoffer werden van sluipmoorden die door het verzet werden uitgevoerd, voelde NSB leider Anton Mussert echter niets voor executies. Wel stemde hij in met zogenaamde represailledeportaties van anti-Duitse Nederlanders. Hoe langer de reeks aanslagen op Nederlandse Collaborateurs en Wehrmacht personeel werd, hoe meer Rauter aanstuurde op een radicaal antwoord. NSB leider Mussert bleef zich tot grote ergernis van Rauter verzetten tegen het uitvoeren van executies. Zoals het bij Mussert vaak was gebeurd, trok hij nu ook weer aan het kortse eind. Rauter had de uitdrukkelijke toestemming van Himmler verkregen om het verzet, zoals hij dat zag, met gelijke munt terug te betalen.

De Generalkommissare Rauter, Wimmer en Ritterbusch besloten op 5 september 1943 in het geheim tot het plegen van "sluipmoorden". Concreet betekende dit dat er voor elke aanslag gepleegd op een nationaalsocialistisch persoon of Werhmacht militair, die (aanvankelijk 10) als anti-Duits bekend staande personen uit die regio zouden worden vermoord door Nederlandse SS’ers. De Sicherheitsdienst (SD), in Nederland vertegenwoordigd door Brigadefuhrer Erich Naumann (voormalig Commandant van einzatsgruppe B), zou zijn medewerking aan de acties verlenen door auto’s, valse nummerborden, valse persoonsbewijzen, aan de SS’ers te leveren. Het geheel diende, omdat het een geheime reeks van acties zou zijn, ook een codenaam dragen. Nadat de naam “Blutbuche” (rode beuk) als zijnde te doorzichtig was afgekeurd, koos men voor Silbertanne (zilveren den).

Nu het besluit was gevallen, moesten er nog moordcommando’s (niet te verwarren met de groene baret dragende Commando’s van de geallieerden) worden gevormd. Deze taak werd toebedeeld aan de Voorman van de Germaanse SS in Nederland Henk Feldmeijer.

Feldmeijer in uniform van de Germaanse SS in Nederland in de rang van Standartenführer.

Hij zou in het diepste geheim in de vijf regionale standarten van de Germaanse SS een aantal manschappen (drie tot zes) werven die de regionale moordcommando’s moesten vormen. Daarnaast werden er lijsten met potentiële slachtoffers samengesteld. ;eden van de NSB en de Germaanse SS in Nederland leverden een grote bijdrage aan de totstandkoming van deze documenten. De uiteindelijke beslissing wie zou worden doodgeschoten lag echter bij de chefs van de Aussenstellen van de SD. Deze mensen werden op 13 september 1943 officieel van Silbertanne op de hoogte gebracht.

In de nacht van 28 op 29 september 1943 werden de eerste "Silbertanne moorden" gepleegd. De moorden waren een reactie op drie moordaanslagen gepleegd door het verzet in Zuid Oost Drenthe. Onder leiding van de regionale SS standartefuhrer T.J.S. van Efferen werden een garagehouder, een chirurg uit Meppel en een onderwijzer uit Staphorst in stilte vermoord.

De kranten meldden de volgende dag de moorden en schreven over de mogelijke aanleiding: "de politie tast in het duister". De Silbertanne moorden gingen elf maanden lang door (eind september 1943 / begin september 1944). Ook de bekende schrijver A.M. de Jong werd nog het slachtoffer van de nietsontziende represaille maatregel.

Historicus Lou de Jong signaleerde twee fasen in "Silbertanne". In de eerste fase (tot april 1944) werden de moorden (33 in getal) gepleegd door de standarten zelf, zij hadden elk een moordcommando van circa vijf man. In de tweede fase 9tot september 1944) werden de moorden (minstens 21 in getal) gepleegd door een commando namelijk Sonderkommando Feldmeijer. Waarom was de tactiek gewijzigd?

Gebleken was dat de Germaanse SS standarten in Nederland niet allemaal in staat waren om de moorden naar volledige tevredenheid van de leiding uit te voeren. De samenstelling avn de moordcommando’s, overigens allemaal bestaande uit Ostfront veteranen, wijzigde zich naar het oordeel van Rauter en Feldmeijer te vaak. Slechts de fanatiekste, aangevuld met nieuwe manschappen in totaal vijftien personen, bleven over. Deze groep werd rechtstreeks onder Feldmeijer geplaatst in het Sonderkommando Feldmeijer. Het optreden van deze groep was, hoe schandelijk ook, uiterst effectief tot grote tevredenheid van Rauter. Na enkele maanden zouden de eerste onderscheidingen al zijn uitgereikt.

(De Nederlandse oud SS’er Heinrich Boere heeft gediend bij het Sonderkommando Feldmeijer. Duitsland weigert om Boere uit te leveren. Momenteel loopt er in Duitsland een rechtszaak tegen hem. Boere wordt verdacht van drie liquidaties, op de Bredase apotheker Fritz Bicknese, rijwielhandelaar Teun de Groot uit Voorschoten en Frans Kusters uit Wassenaar. Men verwacht in 2010 een uitspraak.)

Andere prominente nationaalsocialisten in Nederland waren minder gelukkig met Aktion Silbertanne. De vervanger van Naumann, SS brigadefuhrer Eberhard Schongarth, beëindigde de moordcampagne toen hij vernam dat er iets dergelijks bestond. De moorden zouden de SD in een kwaad daglicht stellen en bovendien de indruk wekken dat de SD niet in staat was de daders te vinden en daarom overging tot het plegen van sluipmoorden. Daarnaast was de onmiddellijke executie van verzetslieden inmiddels toegestaan. Het niedermachungsbefehl. Waardoor een afschrikwekkende campagne als Silbertanne eenvoudig niet meer nodig was. De Germaanse SS’ers uit het Commando kregen daarom ene nieuw taak. Sonderkommando Feldmeijer ging zich vanaf begin september 1944 bezig houden met de bewaking van Feldmeijer.

Niet alle namen van de manschappen van de moordcommando’s zijn bekend. Na de oorlog noemde Feldmeijers stafchef Jansonius de namen J.T.S. van Efferen, C.F.Mink, Smid en Lantinck. Verder is bekend dat de SS’ers L.Th. van Gog en D. Bernhard. De Schrijver A.M.de Jong hebben vermoord. De SS’er Heinrich Boere heeft er nooit omheen gedraaid lid te zijn geweest van Sonderkommando Feldmeijer. Hoewel de actie officieel een actie was van de Sicherheistpolizei (SiPo) werd deze uitgevoerd door Nederlandse Ostfront veteranen die tevens lid waren van d Germaanse SS in Nederland. De betrokkenen, voor zover ze ooit aangehouden werden, zijn na de oorlog tot zware straffen veroordeeld. Zo werd Rauter mede door zijn rol bij Silbertanne ter door veroordeeld. Boere wacht op de uitspraak die dit jaar 2010 wordt verwacht.

Henk Feldmeijer (rechts) aan het Oostfront

Van 10-06-1942 tot 01-03-1943 diende SS-Unterscharführer Feldmeijer als Flak Geschützführer in de 2./SS-Flak Abteilung 5 (5.SS-Division "Wiking"). Hij werd onderscheiden met het IJzeren Kruis der Tweede klasse, het algemeines Sturmabzeichen en het Verwundetenabzeichen in zwart. Feldmeijer werd vanaf 01-03-1943 bevorderd tot SS-Standartenführer bij de Germaanse SS (zoals de Nederlandse SS vanaf 01-11-1942 heette) en SS-Untersturmführer der Waffen SS. Henk Feldmeijer werd 22-02-1945, op 34 jarige leeftijd gedood tijdens een autorit van Raalte naar Hoogeveen door een aanval van een geallieerde jachtbommenwerper.